Voor de verkiezingen van 29 november overweegt de radicaal-rechtse partij Vox om in een aantal provincies geen kandidaten voor de Spaanse Senaat op te stellen. In plaats daarvan zou Vox haar kiezers aansporen om op de Partij voor het Koninkrijk (PP) te stemmen, om zo een linkse meerderheid in de Senaat te voorkomen. Dit zou een opvallende koerswijziging zijn voor de partij van Santiago Abascal.
De aanleiding is een verbond van linkse partijen. De socialistische PSOE en het Frente Amplio gaan met gezamenlijke lijsten, genaamd Senado de Progreso, naar de Senaat. Naast de PSOE nemen onder meer IU, Sumar, Compromís en Más Madrid deel; Podemos doet niet mee. Het precieze aantal provincies waarin het linkse blok actief is, is nog niet helemaal duidelijk. Volgens El País gaan PSOE en Frente Amplio in 45 provincies een gezamenlijke lijst indienen, terwijl El Independiente 43 provincies en 47 kieskringen noemt, omdat de Balearen per eiland en La Gomera apart tellen. De Catalaanse en Canarische provincies blijven buiten het akkoord.
Het Spaanse kiesstelsel voor de Senaat werkt zo: in de meeste provincies op het vasteland zijn er vier zetels te verdelen en mogen kiezers maximaal drie kandidaten stemmen. Daardoor gaan meestal drie zetels naar de grootste partij en één naar de tweede partij. Een daling in het stemmenaantal kan snel leiden tot verlies van zetels.
In 2023 behaalde Vox geen enkele senator, ondanks 2,7 miljoen stemmen op haar best geplaatste kandidaten. Voor de rechtskeuze als geheel was dit minder belangrijk, omdat de PP een absolute meerderheid in de Senaat veroverde.
De linkse partijen hopen nu anders te zijn en rekenen op een flinke winst. Op basis van peilingen zou Senado de Progreso tot 129 van de 209 gekozen zetels kunnen halen; een eerdere berekening van het platform Senadoras y Senadores por la Democracia kwam uit op 112 senatoren.
Abascal heeft verklaard dat hij doet wat nodig is en belooft boven het partijbelang uit te stijgen. Hij heeft op X geschreven dat premier Pedro Sánchez in staat is Spanje te vernietigen, maar dat Vox ook alles kan doen om Spanje te redden.
Partijsecretaris Ignacio Garriga waarschuwde in El Escorial voor moeilijke beslissingen. Een woordvoerder benadrukte dat alle opties openliggen en dat het definitieve besluit bij het partijbestuur ligt, dat maandag bijeenkomt. De termijn voor een formele coalitie is vrijdag om middernacht verstreken. Kandidatenlijsten kunnen nog worden ingediend tussen 21 en 26 oktober en kunnen zelfs op het laatste moment worden teruggetrokken.
Vox heeft twee opties: kandidaten laten meedoen op PP‑lijsten en onderhandelen over plekken voor eigen kandidaten in ruil voor het terugtrekken van de eigen lijst, of simpelweg geen lijst indienen in provincies waar Vox geen kans maakt. Als Vox kiezers oproept PP te stemmen voor de Senaat, kan hij hen ook voor het Congres richting PP duwen. In sommige kieskringen, zoals Ceuta, staan Vox en de lokale PP openlijk tegenover elkaar.
Vox en PP willen samen regeren met een absolute meerderheid. Abascal heeft aangegeven dat het oproepen van PP om zich in bepaalde provincies terug te trekken altijd af is, omdat hij het ziet als een poging om Vox‑kiezers terug te halen en de partij op te slokken. Als hij nu toch overgaat, benadrukt hij de hechte band tussen Abascal en PP‑leider Alberto Núñez Feijóo. In tegenstelling tot 2023 vallen ze elkaar in deze voorcampagne niet aan. Beide partijen willen samen regeren als ze een absolute meerderheid halen. Uiterlijk 26 oktober, wanneer de lijsten sluiten, wordt duidelijk of Vox een stap opzij zet.
