Meteorologen hadden het noodweer van afgelopen weekend in Catalonië al kunnen voorspellen. De regenval was uitzonderlijk hoog, maar op maandag vertoonde satelliet- en radarbeelden een vorming die vooral uit de tropen bekend is. Voor de Catalaanse kust lijkt het begin van een tropische cycloon te zijn ontstaan – een gebeurtenis die nog nooit in de Middellandse Zee is waargenomen.
AEMET-onderzoeker Juan Jesús González Alemán verklaarde dat het geen orkaan of medicane was, maar het begin van een proces van tropische cyclogenese. Hij benadrukte dat verder onderzoek nodig is om het exacte fenomeen vast te stellen. In de Spaanse media werd aanvankelijk een ‘minihuracán’ of een mogelijke medicane voorspeld, maar meteorologisch gezien zijn dit verschillende systemen.
Een medicane is een mediterrane storm die kenmerken van een tropische cycloon kan krijgen. Afgelopen weekend bestond er echter geen depressie die een medicane kon voortbrengen; in plaats daarvan groeiden lokale, zware onweersbuien zich tot een samenhangend systeem dat roterende bewegingen vertoonde.
De warmere zeewater in de westelijke Middellandse Zee levert extra energie en vocht aan onweerssystemen. Warm water kan tot 7 % meer waterdamp bevatten per graad opwarming, waardoor buien intensiever kunnen neerslaan. De regenhoeveelheden waren recordhoog: in Vilassar de Mar 288 liter per vierkante meter, in Mataró 253,9 liter, en in Barcelona 213 mm op het meetstation Can Bruixa – de natste dag sinds 1883.
Hoewel klimaatmodellen nog geen duidelijke toename van medicanes voorspellen, kunnen de stormen die zich wel voordoen krachtiger worden. Een studie over de DANA die Valencia op 29 oktober 2024 trof, toont aan dat klimaatverandering de neerslag in een periode van zes uur met 21 % kan verhogen en het gebied met meer dan 180 mm regen met 55 % kan vergroten.
Het Catalaanse noodweer illustreert dat extreme regen niet altijd door een klassieke DANA wordt veroorzaakt; een combinatie van vochtige lucht, warm zeewater en zware convectieve buien kan enorme hoeveelheden neerslag genereren. De termen DANA, medicane, mini‑orkaan en tropische cycloon worden vaak door elkaar gebruikt, terwijl het om verschillende meteorologische processen gaat.
